ท่านสาธุชน ผู้มีความสนใจในธรรม ทั้งหลาย,

การบรรยายประจำวันเสาร์ แห่งภาคมาฆบูชา เป็นครั้งที่ ๘ ในวันนี้ อาตมาก็ยังคงกล่าวโดยชุด ธรรมะเล่มน้อย ต่อไปตามเดิม, แต่มีหัวข้อย่อยเฉพาะในวันนี้ว่า พฤกษาแห่งชีวิตชนิดสมบูรณ์แบบ. ขอให้พยายามทำความเข้าใจ ให้มีใจความติดต่อกันมาจากการบรรยายในครั้งก่อน ๆ. ในครั้งที่แล้วมา ได้พูดกันด้วยใจความสำคัญก็คือ เรื่องของชีวิต ในฐานะเป็นสิ่งที่พัฒนาได้ นับตั้งแต่ว่า เราสามารถที่จะเติมธรรมะลงไปในชีวิต จนกว่าจะสมบูรณ์, และมีการประพฤติปฏิบัติที่ถูกต้องต่อสิ่งเหล่านี้. อย่าให้เถลไถลออกไปนอกแนวแห่งธรรมะ จนกลายเป็นเรื่องไสยศาสตร์ไปเป็นต้น. ธรรมะกับไสยศาสตร์ ไม่ใช่เรื่องเดียวกัน แต่ก็มีคนเอาไปปนกันอยู่เป็นประจำ; ถ้าทำอย่างนั้นย่อมไม่สำเร็จประโยชน์ ในการที่จะได้รับอานิสงส์ของธรรมะ. เราจึงพยายามศึกษา แยกแยะ ให้เห็นชัดลงไปเป็นอย่าง ๆ ว่า ชีวิตเป็นอย่างไร, ธรรมะเป็นอย่างไร, สิ่งที่เรียกว่าจิตคืออะไร, การพัฒนาจิตคือการพัฒนาชีวิตนั่นเอง อย่างนี้เป็นต้น ใจความสำคัญเหล่านี้เป็นสิ่งที่ต้องไม่ลืมเสีย. วันนี้ก็จะพูดถึงเรื่องของชีวิต ต่อไปอีกตามเคย พูดในแง่ของการพัฒนาอย่างละเอียดลึกซึ้ง ทุกแง่ทุกมุม อย่างติดต่อกันไปทีเดียว. สิ่งที่เรียกว่าธรรมะนั้นมันหมายความทุกอย่าง ไม่ยกเว้นอะไร, ธรรมะก็คือชีวิต, ธรรมะก็คือการพัฒนาชีวิต, สิ่งที่พัฒนาชีวิตก็คือ ธรรมะ. ฉะนั้นขอให้สังเกตดูให้ดี ๆ ว่า มันมีความหมายจำกัดอย่างไร เท่าไร, แล้วจึงเรียกชื่อว่าอะไร, อย่างนี้เป็นต้น.